MİTRA KADIN SAĞLIĞA HOŞGELDİNİZ

Merhaba

Bizi bulduğunuza göre infertilite-kısırlık ve tüp bebek ile ilğili merkez-doktor araştırıyorsunuzdur. Ve bu sorununuzu  çözmek için güvenli ve ilğili- bilğili bir yer bulmak istiyorsunuzdur. Merak ettinizmi neden gebe kalamıyoruz. Aslında gebe kalamamak yaradılışımıza aykırı bir durum. Yani doğaya karşı bir durum.Doğamızda yaratıılışımızda  olan gebe kalma doğurma  neden olamıyor?

Bu durum teknolojinin, tıp bilimin, dünyanın her konuda gelişmesine?? ragmen kısırlık -infertilite nedeninde de paralel olarak azalma değil malessef artışına neden oldu.

Açaba bu durum neden oluyor? acaba kadın ve erkek üreme hüçrelerinde değişimmi oluyor?. Yavaşlıyor, yaşlanıyor ve görevini yapamaz halemi geliyor?

Son zamanlarda yapılan  bilimsel çalışmalarda dünyadaki bu hızlı teknoljik gelişme ile beraber internet, cep telofonu, elekrotomanyetik kirlenmenin olması, hazır paketlenmiş gıdalar, GDO'lu yiyecekler, yediklerimizle aldığımız toksinler, parfümler, meyve ve sebzelerin raf ömrü uzasın diye kullanılan katkı maddeleri ve pestisitler dünyamızı kirletmekte. 

Kirlenmiş olan hava, su ve toprak aracılığı ile biz insanlarda kirlenerek kadın ve erkek üreme hücreleri sperm ve oositlerimizde değişimler olmakta.Hücrelerimiz bu hızlı değişime ayak uyduramadığından dolayı aldığımız bir çok gıdayı yabancı olarak tanımakta ve allerji geliştirmektedir.  Allerjileri olan çiftlerde de malessef kısırlık sorunu daha sık görülmektedir., Meslek ve kariyer nedeni ile evlenme ve doğurma yaşınında artmasını buna ilave ettiğimizde malesef infertilite kısırlık sorunu artarak devem etmektedir.

Peki biz ne yapıyoruz?

Tüp Bebek ve İnfertilite-kısırlık konusuna nasıl yaklasıyoruz. Öncelikle İnsan hücresel, bedensel ve ruhsal kirlenmeleri doğal yöntemlerle azaltıp üreme hüçrelerinin normal görevlerini yapar hale gelmesi için çalışıyorun. Hücresel, bedensel ve rusal rahatlama sağlandıktan sonra tüp bebek, aşılama ve diğer modern tıbbi işlemleri başlatıyoruz.

Bazen bunlara ihtiyaç olmadan doğal tedavi yapıldığından dolayı üreme hücreleri rahatlayıp sağlıklı hale gelip normal görevini yaparak gebelik kendiliğinden olabiliyor.

Bunun için Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp yöntemlerinden yararlanıyoruz. Bu yöntemlerde bazılarının isimleri aşagıda yazmaktadır.

Geleneksel tamamlayıcı tıp uygulamalarından bazıları;

  • Akupunktur,
  • Hipnoterapi,
  • Mezoterapi,
  • Ozan terapi,
  • Nöral terapi,
  • Kupa Uygulaması,
  • Hirudoterapi-sülük,
  • Beslenme düzenlenmesi- Mikrobiyota,
  • Fitoterapi-Bitkisel tedavi

 

Tüp bebek nedir?

Tüp bebek nedir?

Tüp  Bebek tedavisi, ilk başlarda yalnızca tüpleri tıkalı olan kişiler için düşünüldü. Ancak günümüzde tüp bebek o kadar gelişme kat ettiki, oldukça yaygın bir şekilde, binlerce hastada ve farklı nedenlerle uygulanmaya başlandı.

Tüp bebek ya da IVF, anne adayından yumurtalar(Oositler) alınması, baba adayından sperm alınması, bunların laboratuvar ortamında birleştirilerek döllenmesi işlemidir. Döllenmenin ardından anne adayının rahim içine transfer edilmesi anlamına gelir.

Günümüzde spermler daha yaygın bir şekilde mikroenjeksiyonla (ICSI) baba adayından elde edilen spermlerin doğrudan yumurtanın içerisine enjekte edilmesidir. Ve yine döllenme gerçekleştikten sonra anne rahmine kateter aracılığı ile verilmesidir.

Bu yöntem Türkiye’deki tüp bebek kliniklerinde başarı ile gerçekleştirilebilmektedir. Artık bir çok merkezde dünya standartlarında hizmet verilmektedir.


 

Tüp Bebek Aşamaları Nelerdir? 

Tüp Bebek Aşamaları Nelerdir? 

Tüp bebek dört aşamadan olur;

  1. Oositlerin-Yumurtaların geliştirilmesi; yumurtalıkların ilaç ile uyarılması adına iğne şeklinde hormon ilaçları uygulanır ve fazla sayıda yumurtanın olgunlaşmasısağlanır.

  2. Oositlerin-Yumurtaların toplanması; Vajinal ultrasonografi ve hafif bir anestezi aracılığıyla yumurtaların toplanma işlemi gerçekleştirilir. Buna OPU işlemi denir

  3. Oositlerin-Yumurtaların laboratuvar koşullarında döllenmesi; toplanan Oositler ile baba adayından elde edilen sperm, laboratuvar ortamında embriyolog tarafından birleştirilir.

  4. Embriyoların anne adayının rahmine yerleştirme; oluşan embriyolar kadın doğum uzmanı tarafından genel anestezi ile ince bir kateter yardımıyla anne adayının rahmine yasal durum ve yaşına göre 1 yada 3 adet embiryo aktarılır.

Tüp bebek kimlere uygulanır ?

Tüp bebek kimlere uygulanır ?

  • Açıklanamayan (unexplane) infertilite- kısırlık durumunda

  • Tüplerin her ikisinin de  kapalı tıkalı olması durumunda

  • Yumurtlama hormon bozuklukları, normal tedaviye cevap vermeyen polikistik over sendromu durumunda

  • Endometriyozis, endometriyoma (­Cukolota kisti) hastalığında,

  • Sperm sayı şekil ve kalite bozuklukları

  • Servikal stenoz allerji etken tespit edildiğinde

  • Allerji-İmmunolojik etkenler sebebi ile yapılır.

Tüp Bebek Hangi Durumlarda Uygulanır?

Tüp Bebek Hangi Durumlarda Uygulanır?

Her türlü infertilite  kısırlık durumunda uygulanamaz. Yapılabilmesi için bazı şartlar gerekir; Bunlar:

  • Tüplerin ile ilğili sorunlar: tıkalı (kapalı) olduğu durumlarda ya da ameliyatla tüpleri alınma durumlarında,

  • Açıklanamayan(unexplane ) infertilite durumunda

  • Sperm sayı ve işlevlerinin bozuk olması: Azoospermi, oligospermi,

  • Diğer uygulamalar ile hamile kalamayan endometriozis hastaları

  • Diğer uygulamalar ile hamile kalamayan, yumurtlama sorunu olan hastalar (Polikistik over sendromu)

  • Rahim ucu Servikal nedenler

  • İmmünolojik infertilitenedenleri

  • Başka uygulamalar ile (yumurtlama tedavileri ve aşılama) hamilelik elde edilemeyenler

Tüp bebek için başvuran adaylara hangi uygulamalar yapılır?

Tüp bebek için başvuran adaylara hangi uygulamalar yapılır?

Tüp bebek merkezine  başvuran adaylarla, ilk olarak bir anemnez ve değerlendirme görüşmesi yapılır.

Daha önce gerçekleşmiş tedaviler,uygulamalar konuşulur ve gerekli olan  tetkikler bakılır. Sonra tahlil sonuçlarına göre, o çifte ait uygun bir tedavi yöntemine seçilir.

Ayrıntılı bir jinekolojik muayene ve ultrasonografi ile anne adayının üreme organlarının değerlendirilir.

Yapılacak tedavi hakkında çifte bilgiler sunulur ve başarı oranları konuşulur. Gerekli planlamadan sonra tüp bebek uygulamasına başlanır.

Tüp bebekte ICSI yöntemi hangi durumlarda uygulanır?

Tüp bebekte ICSI yöntemi hangi durumlarda uygulanır?

  • Şiddetli sperm sorunları, oligo-astheno-teratozoospermi (Ciddi sperm sayı ve hareket bozuklukları. Bu durumlarda spermler testiste Mikro TESE yöntemiyle alınır.

  • Daha önce IVF (klasik tüp bebek) yöntemi ile hamileliğin olmaması,

  • Antisperm antikorun tespit edilmesi

  • Ejakulatuvar disfonksiyonlar (retrograd ejakülasyon): Spermler, erkekten Mikro TESE yöntemi ile elde edilir.

  • Bilateral vas deferenslerin (sperm kanalları) doğuştan olmaması

  • Bilateral ejakulatuvar duktus obstrüksiyonu

  • Başarısız vazovazostomi ve vazoepididimostomi sonrası

  • Fibroz nedeniyle epididimal sperm elde edilememesi

  • Globozoospermi (Yuvarlak başlı spermler): ICSI’de bile başarı ihtimali çok düşüktür.

  • İmmotil silia sendromu

Tüp bebek başarı oranı nedir?

Tüp bebek başarı oranı nedir?

Tüp bebek başarı oranı bir çok nedene bağlı olarak değişir.

  1. Uygulamayı yaptıracak olan doktorun deneyimi bilgisi teçrübesi,

  2. İnfertil çiftlere ait farklı etkenlere

  3. Uygulamanın gerçekleştiği merkezin deneyimine embiryoloji laboratuvarının kalitesine göre değişiklik gösterir.

  4. Kadının yaşı, geçirmiş olduğu hastalık ve müdahaleler, endometriyozisin mevcudiyeti ve

  5. Erkek sperm kalitesine ait bulgulara göre değişir.

  6. Genelde farklı kliniklere göre bu oran %40-50 arasında değişmektedir.

  7. Tüp bebek uygulamasının başarısı, gebe kalma oranı ile değil, sağlıklı süren bir hamilelik ve çanlı doğum oranı ile ölçülmelidir.

Tüp bebek tedavisi esnasında ne gibi sorunlar ile karşılaşılır?

Tüp bebek tedavisi esnasında ne gibi sorunlar ile karşılaşılır?

  1. Yeterince yumurta büyümesinin sağlanamaması:  Bu durumda tüp bebek uygulaması yumurta sayısına göre iptal edilir. Yumurtalık rezervleri iyi olmayabilir ve uyarılmaya yanıt vermemiştir ya da yeterli hormon ilaç kullanılmamıştır.

  2. Büyüyen ve çoğalan yumurtaların toplanamaması:  Ultrasonografi ile yumurta gelişimi normal olan kadında oosit aspirasyon-OPU sırasında yeteri sayıda Oositlerin-yumurta bulunamıyabilir.

  3. Hiperstimulasyon(aşırı yumurta oluşması) sendromu gelişmesi: Tedavisinde uygulanan ilaçların, overlerin aşırı uyarılmasına neden olması ve sonuç olarak yumurtalıkların aşırı büyümesi, karın içinde sıvı toplanmasına neden olur. Karın şişkinliği, mide ve barsak sorunlarının meydana gelebilir. Bu durum ciddi sonuçlar doğurabilir. Gerekli ve tehlikeli durumlarda hastanede yatarak tedavi görebilir.

  4. Teknik olarak farklı nedenlerden ötürü transferin yapılamaması: Nadir olarak ortaya çıkar.

Uygulamadan birkaç gün  sonra kanama olması, servikal stenoz olması, Hamilelik şansını azaltabilmektedir.

Tüp bebek sonrası gebelik ne zaman anlaşılır?

Tüp bebek sonrası gebelik ne zaman anlaşılır?

Uygulamadan 12 ve 14 gün sonra toplam iki defa kanda B-hCG yapılır. Testi negatif ise progesteron tedavisi kesilir. Ve birkaç gün içinde görülen adetle tüp bebek süreci tamamlanır. Testi pozitif sonuç ise progesteron tedavisi sürdürülür. bir hafta sonra gebelik kese görülmesi, bundan bir hafta sonra da kalp atımı hareketlerinin görülmesi vajinal ultrasonografik muayenede görülebilir. Abortus Düşük olmaması için kadın doğum uzmanı tarafından progesteron desteği ve takibleri sıkıca sürdürülür.

Tüp bebek gebeliklerinde ne gibi sorunlar görülür?


 

Tüp bebek gebeliklerinde ne gibi sorunlar görülür?

  1. Kandaki hcg testlerde yükselme olmasına karşın daha sonra hcg seviyesi kendiliğinden düşebilir ve hamilelik kesesi oluşamaz. Bu duruma biz kimyasal gebelik diyoruz sağlıklı bir durum değildir.

  2. Tüp bebek ile olan gebeliklerde abortus- düşük oranı normal gebeliklere kıyasla daha fazladır ve %15/20 oranında görülmektedir. Çoğunlukla tüp bebek uygulamasından sonra önlem olarak bütün gebelere hormon- progesteron takviyesi yapılmaktadır.

  3. Tüp bebek te çoğul gebelik görülme oranı ortalama %20’dir. Rahme konulan embiryo sayısı arttıkça çoğul gebelik oranı artmakta, bu da erken doğum ve bunun bebekte meydana getirdiği olumsuzlukları artmaktadır. Çoğul gebeliği azaltmak için transfer yapılan embriyoların sayısı yasal olarak sınırlandırılmıştır.Bu durum bazen gebe kalma oranının azaltmaktadır. Ancak yasal zorunluluk vardır.

  4. Nadir bir şekilde de olsa %3-5 gibi bir oranda tüp bebek uygulamaları ardından dış gebelik ve korn gebeliği oluşabilir.

  5. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda, tüp bebek ile gebeliklerde çok az miktarda kromozom anomalisi riskinde artış göstermişlerdir. Bu oran sperm bozukluklarında ve TESA gibi teknikler ile elde edilen spermlerle gerçekleşen gebeliklerde daha yüksek orandadır.

ICSI (Mikroenjeksiyon Yöntemi):

ICSI (Mikroenjeksiyon Yöntemi):

Yumurtaların toplanmasının ardından, özel, çok ince, sadece mikroskop altında saptanabilen aletler aracılığı ile yumurta tutulur,  içerisine hareketli bir sperm enjekte edilir. IVF’deki gibi gün gün yumurta bölünmesi beklenir ve takip edilir .

ICSI; daha cok sperm sayısı düşük, sperm hareketleri zayıf olan babalarda ve yumurta amh seviyesi düşük, rezervi azalmış anne adayları için uygun bir yöntemdir.

IVF (Tüp Bebek Yöntemi)

 

IVF (Tüp Bebek Yöntemi)

 Her yumurtanın cevresine ortamına, ortalama olarak elli bin tane sperm konulur. Ve konulan spermlerden birinin yumurtanın içine kendi başına girerek döllenme gerçekleşmesi beklenir. Döllenme gerçekleşmiş olan yumurta hücreleri embriyoyu meydana getirirler. Embriyolar her gün takip ile bakılır 2-3 gün laboratuvar koşullarında büyütülür. Embiryoların kalteleri takip edilir.

IVF; çoğunlukla tüplerinde tıkanıklık sebebiyle gebe kalamayan kişilerde tercih edilen tedavi yöntemi idi ançak artık çok kolay ulaşılması ve başarı oranın yüksek olması nedeni ile endikasyon aralığı cok artmıştır.

 

Tüpleri (yumurta kanalları) alınanlara tüp bebek uygulaması olur mu?

Tüpleri (yumurta kanalları) alınanlara tüp bebek uygulaması olur mu?

Tüp  bebek uygulaması yapmak mümkündür. Tüp bebek uygulamasının kadının tüpleri yani yumurta kanalları ile bir ilgisi yoktur. Tüpleri olan veya olmayan kişilerde tüp bebek ile gebelik başarısı benzerdir.

Yumurtalıkları alınan kadına tüp bebek yapılabilir mi?

Yumurtalıkları alınan kadına tüp bebek yapılabilir mi?

Bir anne adayının ameliyatla her iki yumurtalığı alındığı durumlarda tüp bebek uygulaması olmaz.

Çünkü yumurta yoktur ve hormon düzeyleri yeterli olmaz. Tek taraflı alındıysa (Sağ ya da sol yumurtalığı alınan) anne adayına tüb bebek yapılailir.

Tüp Bebek'te Geleneksel Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları

Tüp bebek ve infertilite -kısırlık nedeni ile başvuran hastalarda tedaviye destek olarak kullanılabilecek Geleneksel ve Tamamlayıcı tıp uygulamalarından bazıları;

  • Akupunktur,
  • Hipnoterapi,
  • Ozan terapi,
  • Nöral terapi,
  • Kupa Uygulaması,
  • Hirudoterapi-sülük,
  • Beslenme düzenlenmesi- Mikrobiyota,
  • Fitoterapi ve
  • İlave KÖK hücre tedavisi ile Erkek ve Kadın infertilitesinde birlikte kullanılıp başarı oranını artırılmaktadır.

Aşılama nedir?

Aşılama yumurtalık takibi ile  yumurtası olduktan ve çatlatma iğnesi yapıldıktan sonra, laboratuvarda hazılranmış spermin bir kanül aracılığı ile rahmin içine verilmesi işlemidir.

Eşten alınan sperm laboratuarda bazı işlemden geçirilerek sperm hız, kalite ve bazı zararlı dokulardan ayırt edilerek en kaliteli ve hızlı spermler seçilir. Bu seçilmiş spermler özel bir kateter yardımı ile aşılama yolu ile rahmin içine konur.

Aşılama tedavisi, kadında yumurtlama olduktan sonra en iyi hareketli sperm hücrelerinin rahim içerisine bırakılmasıdır. Aşılama, kaliteli sperm hücresi ile yumurtanın döllenmesini sağlamaktır.

Aşılama tedavisinde kullanılmak üzere üreme(sperm) hücrelerinden en hızlı ve en hareketli olanları seçilir. Sonrasında korunan üreme hücreleri, özel kateter kullanılarak tüplere iletilmektedir.

Aşılamada başarı şansı ne kadardır?

  • Aşılamada başarı şansı, yaklaşık %10-15 arasıdır.
  • Özellikle ağır olmayan erkek faktöründe,
  • nedeni bilinmeyen kısırlık,
  • Polikistik over gibi yumurtlama bozukluklarında bu yöntem tercih edilmektedir.
  • Aşılama yöntemi hastanın durumuna göre  3-6 defa denenebilir.

Aşılama yönteminin aşamaları nelerdir?

Aşılama yönteminin öncesinde hastanın adet olduğu zaman (adetin 2-4. günler arası) ultrason ile yumurtalıklar ve rahim içi kalınlık bakılır. Yumurtalık kisti yoksa ve endometrium düzenli ise tedavi başlanır.

Bu yöntemde amaç, uygulanacak ilaç ile yumurtalıklarda 1 ya da 2 adet follükül gelişmesini sağlamaktır.

Yumurta Geliştirilmesi: Tedavi başladığında, yumurta geliştirici ilaçlara, adetin 2-4. günü arası başlanır ve bu ilaçlar 5-6 gün boyunca alınır. İlaçlar  ağız yolu ile oral alınabilr. Ya da enjektabl formda 9-10 günlük tedavi dozlarında göbek etrafından, insülin iğnesi gibi özel enjektörler ile yapılır.

Yumurtanın Çatlatılması: Ortalama 10-12 günlük tedavi ile gelişen yumurtaların çatlamaları için tek doz bir iğne kullanılır.

Tüp Bebekte Kök Hücre Kullanımı

Son yıllarda kök hücre uygulaması tıpta yaygın olarak kullanılmaya başlamıştır. Kök hücre uygulaması tıbbın her alanında uygulanmaktadır. Son yıllarda infertilite tüp bebek uygulaması öncesinde de uygulanmaya ve bu konuyla ilğili çalışmalar yapılmaktadır. Son derece yüz güldürücü sonuclar elde edilmeye başlamıştır.

Tabiki sadece kök hücre değil bedensel ve ruhsal kirlenmeninde modern tıp ve geleneksel tamamlayıcı tıbbın birlikteliği ile daha başarılı sonuclar alınmaya başlanmıştır.

Kök hücre ile ilğili olarak Tüp Bebek konusunda dünyaca ünlü Prof.Dr.Semra Kahraman'ın Bir yazısını sizlerle paylaşmak isterim...

Dünya ‘kök hücre’ araştırmalarını büyük bir heyecanla takip ediyor. Henüz deney aşamasındaki çalışmaları yürüten araştırma merkezleri, tedavi amaçlı uygulamalara da imza atıyor. Bunların bazılarında elde edilen başarılı sonuçlar, bilim adamlarını daha da umutlandırıyor. Ancak bu münferit sonuçlara bakarak “kök hücre ile kanser, alzheimer, parkinson, felç ve benzeri çaresiz hastalıklar yenilmek üzere” demek için henüz çok erken.

Kök hücre araştırmaları Türkiye’de de yapılıyor. Bu alanda Hacettepe, Akdeniz ve Ege üniversitelerinin ismi öne çıkıyor. Ülkemizde konuyla ilgili ve tek özel teşebbüs niteliğindeki araştırma ve geliştirme merkezi, İstanbul Memorial Hastanesi’ndeki Yardımcı Üreme Teknikleri ve Genetik Tanı Bölümü bünyesinde faaliyet gösteriyor. Genetik tanı sıklığına göre alanında dünyada ilk dörde giren bölümün başkanı Doç. Dr. Semra Kahraman’la ekip arkadaşı Moleküler Biyolog Necati Fındıklı, kök hücre konusunu Aksiyon’a anlattı.

Tüp bebek, mikroenjeksiyon ve genetik tanı işlemlerinin Türkiye’deki öncülerinden olan Semra Kahraman’ın yönettiği bölüm, özel bir hastane olmasına rağmen adeta okul vazifesi görüyor. Ülke geneline yayılan yaklaşık 70 tüp bebek merkezinin çoğunda, bir şekilde bölümünde bulunmuş kişiler çalışıyor.

Embriyonik kök hücreleri diğer hücre tiplerine dönüştürmeyi başarılabilinir. Yağ dokusu kaynaklı yetişkin kök hücre çalışmaları yaptıklarını anlatan Fındıklı, “Kök hücre çalışmalarının en önemli amacı günümüzde tedavi imkanı olmayan kronik hastalıkları, kanseri, yaşam kalitesini düşüren alzheimer ve parkinson gibi nörodejeneratif hastalıkları tedavi etmek ve organ yetmezliğinden kaynaklanan problemleri gidermektir.

Hedeflenen amaç bugün tam anlamıyla gerçekleşmemiş olmasına karşın elde edilen gelişmeler bu ölümcül hastalıkların yakın gelecekte kök hücreler kullanılarak tedavi edilebileceğini göstermektedir” diyor.

Kök hücre çalışmalarının tek amacı uygun şartlarda uygun kişilere hücre nakli yaparak hastalıkların tedavi edilmesi değil. Tedavi edici ilaçların geliştirilmesi ve hastalıkların daha iyi tanınması da hedefler arasında. Semra Kahraman’ın sorularımıza verdiği cevaplar şöyle:

Kök hücre çalışmalarında neyi hedefliyorsunuz?

Kök hücreyi yapabilmeyi yardımcı üreme teknikleri sağlıyor. Kaynağımız embriyo ya da embriyo dışı dokular. Embriyodan elde edilen kök hücrelere inanarak bu işe başladık. Bilimde ileriyi hayal edebilmek ve görebilmek önemlidir. Ama hayal bilgiler doğrultusunda oluşmalıdır. Hedefimiz, bugün için tedavisi imkansız hastalıkların tedavisini sağlamak. Benim açımdan en önemlisi, kısırlıktan önce, hayatı tehdit eden ve bugün için net bir tedavisi olmayan hastalıkları tedavi etmek. Ailemde çok fazla kanserli var. Önemli bir kısmı yemek borusu kanseri. Tedavisi yok. Acaba kanser tedavisinde kullanılabilecek bir yöntem olabilir mi?

Ayrıca ilerleyici romatizmal hastalıklar, alzheimer ve parkinson gibi ilerleyici beyin hastalıkları var. Bunlar kanserden daha ağır. Kanserde en azından, kişi belli süre acı çekip sonra kaybediliyor. Ama ilerleyici beyin hastalıkları, bütün yaşam boyunca devam ediyor. Stefan Hawkinks, inanılmaz bir beyin ama ALS hastası. Suna Kıraç da öyle. ALS’li çok hasta var Türkiye’de. Bunların yanında çocuklarda sık görülen lösemi gibi kanser tipleri. Acaba hücre ve doku nakli kanser tedevisi için bir alternatif olabilir mi? Yola çıkış nedenimiz bu…

Bugün için şeker hastalığı çok önemli. İnsanı kısa sürede öldürmüyor, ama yaşam kalitesini çok azaltıyor. Yaşam kalitesini azaltan başka hastalıklarda da aynı şekilde kullanılabilecek mi diye düşünerek yola çıktık.

Nihai amacınız nedir peki?

Nihai amacımız da şu… Biz, kısırlık tedavisiyle uğraşan bir merkeziz. Bugünkü ileri teknolojiye rağmen tedavi edemediğimiz iki grup hasta var. Biri hiç sperm üretimi olmayan erkekler. dostu Testislerden biyopsi alınsa dahi, hiç sperm gelişimi olmayan erkekler var. Bunlarda büyük ihtimalle genetik faktörler, spermi oluşurken belli bir noktada durduruyor. Bloke ediyor. Bu blokajın ötesine geçirebilir miyiz? Daha ileri hücreler elde edebilir miyiz? Bugün için cevap hayır. Bir sürü şey denendi ama hiçbiri bu tür erkeklerin tedavisine imkan vermiyor.

Sperm üretimi olmayan erkeklerde, kök hücreden sperm hücrelerini elde edebilmeyi hedefliyoruz. Bu birden hareket eden sperm hücrelerini elde etmek anlamında değil. Dölleyebilecek özellikte olan, daha ilkel de olsa sperme giden o ara hücreleri elde edebilmek ve bunları kullanarak döllenmeyi sağlamak. Kadınlarda da, yaşlanmış, yumurta sayısı azalmış ya da bitmiş olanları tedavi edemiyoruz. Acaba bu kadınlarda da olgun bir yumurtayı değil ama, olgun yumurtanın önceki hücrelerini kök hücreden elde edip sonra bunları olgunlaştırarak kullanabilir miyiz diye düşünüyoruz. Bu daha uzak bir hedef.

Kök hücrenin genetik hastalıklarda rolü olabilir mi acaba?

Genetik hastalıkların belki tedavisinde değil ama nasıl ortaya çıktıklarını anlayabilmek için yine kök hücre geliştirilmesi çok önemli. Akdeniz anemisi veya benzeri bir vakadan elde edilen embriyoların kök hücreye dönüştürülmesiyle bu hastalığın ortaya çıkışı ve seyrindeki bazı mekanizmaları anlamak mümkün olabilecek. Sadece tedavi amacıyla değil, bazı şeyler nasıl ortaya çıkıyor, bunları anlayabilmek için de kök hücre çalışmaları çok yol gösterici. İşin mekanizmasını öğrenirseniz tedavisini daha kolay yapabilirsiniz. Bu nedenlerle kök hücreye girdik? Gelecek vaat eden bir çalışma alanı olduğunu düşündük.

Bugünkü görüşler bizi yanıltabilir mi, yanıltabilir. Ancak ilk veriler gösteriyor ki, nihai olarak gidiş noktası hastalıklı veya doğru çalışmayan dokuların yerine mükemmelini bulabilmek. Bugünkü aşama bu dokuları üretmeye yönelik. Bugün acaba tedavi edebilir miyiz dediğimiz bazı hastalıklar için bugün yarın bulunan yeni tekniklerle çok sağlıklı hücreler elde edebileceğiz. Bugün karaciğer hücreleri elde edilebiliyor. Bunlar halen gerçek karaciğer hücreleri kadar sağlıklı olmayabilir. Önce bu hücreleri üretip sonra bunların gen yapıları bölünme süreçleri vesaire ile aynen vücutta üretilen hücre gibi buna eşdeğer hücrelerin üretilebilmesi mümkün. O yüzden bir şeye önce başlamak zorundasınız ki onu mükemmelleştirebilesiniz. Şu anda başlangıcın biraz ötesinde kök hücre çalışmaları. Belki yavaşça mükemmelleşmeye doğru gidiyor. Üstelik hiç de öyle 4-5 yıl gibi bir sürede olmayabilir. Süre daha kısalabilir. Bugün bile tek tük sonuçlar geliyor dünyanın farklı yörelerinden.

O yüzden biz kliniğe bu çalışmaları ilk etapta götürebilmek için çok ağır olmayan hastalıkları seçmeyi düşünüyoruz. Yani kök hücre verdiğimizde kişinin genel durumunu bozmayan hastalıkları. Ne olabilir? Rahim içi tamamen harap olmuş kadınlar geliyor bize. Bu şekilde bebek sahibi olmaları mümkün değil. Bu kadınların rahim içi için kök hücre enjeksiyonları veya ilerleyen ortopedik hastalıklar, yanıklar, ciltte olan çok ağır deformiteler, kemik bozuklukları bunlarla başlanabilir ve daha ileriye doğru gidebilir kök hücre çalışmaları.

Hükümetin bu çalışmalara nasıl bakmasını istiyorsunuz?

Ülkemizin sağduyulu davranacağını bekliyorum. Çok gelişmiş olduğunu iddia eden birçok ülkede uygulanmayan ama insanlığın faydası için olan uygulamalar bugün Türkiye’de uygulanabiliyor. Türkiye’de başkasına ait sperm ve yumurta kullanılmıyor. Bu, birçok yönüyle tartışılabilir. Ama Türkiye’de embriyoda genetik tanı yapmaya müsade ediliyor. Bu çok önemli. Bu tıbba aydın bir bakış açısıyla yaklaşıldığını gösteriyor. Şu anda Sağlık Bakanlığı’nın insan klonlamasına karşı tamamen negatif baktığı kesin. Cinsiyet tayinini yasakladığı kesin. Ama bunun dışında şarlatanca olmayan ama insanlığın hayrına olabilecek çalışmaları kesinlikle destekleyeceğini düşünüyorum. Burada embriyolardan elde edilen kök hücreler ne kadar etiktir diye bir tartışma konusu olabilir. Bakanlığımızın ve diğer ilgili mercilerin, araştırma ve insan sağlığını tedavi etme amaçlı ise buna sıcak bakacağını biliyorum. Kullanılamaz diye bir karar çıkmaz.

Genetik tanıda merkeziniz hangi noktaya geldi?

Akdeniz anemili, yaşam süresi kısıtlı. Ailesi çözüm arıyor. Çocuğumu nasıl kurtarabilirim, buna uyan kemik iliği ya da kordan kanını nereden bulabilirim diye. Başkalarından bulsa bile birinci derece akrabalardan alınan kemik iliği ve kordan kanı tedavide çok etkili. Bu aileler sıklıkla ikinci bir çocuk dünyaya getirme fikriyle geliyor. Sağlıklı olsun, Akdeniz anemili olmasın, ama mümkünse abisiyle aynı dokudan olsun ki, ondan kemik iliği ya da kordan kanı olarak abi ya da ablayı tam olarak tedavi edebilelim. Bu çalışmaları yapan, gebelikle sonuçlandıran ve hasta çocukların iyileştiğini görerek sonuçları yayınlayan dünyadaki ikinci merkeziz. Diğeri ABD’de.

Kök Hücre Nedir?

Kök hücreler, ‘yetişkin’ ve ‘embriyonik’ olmak üzere ikiye ayrılıyor. Yardımcı üreme tekniklerinde arta kalan ya da kullanılamayacak durumda olan embriyolar, çiftlerden izin alınarak kök hücre çalışmalarında değerlendirilebiliyor. Semra Kahraman, kök hücre araştırmalarına bu imkanı görerek başlamaya karar vermiş. Şu anda Türkiye’de embriyoya dayanan kök hücre araştırması sadece Memorial Hastanesi’nde yürütülüyor. Kahraman’a göre dünyadaki önemli merkezlerle eş zamanlı ilerliyorlar.

Hücre, bir canlının en küçük hayati parçası. Canlının sağlığı, hücrelerin yeterince kendini yenilemesine, özelliklerini kaybetmemesine ve hastalık yapıcı her türlü unsura karşı dirençli olabilmesine bağlı. Kök hücreyi insan sağlığı için son derece önemli kılan sebep, sınırsız çoğalma özelliğine sahip olması. Uygun ortamı bulduğunda organ ve dokuyu oluşturan hücre tiplerine dönüşebiliyor. Kök hücre, gereken organlarda hücre yenilenmesine ve bazı hasarlı dokuların iyileşmesine imkan tanıyor. Kök hücreyle ilgili çalışmalar aslında 50 yıl öncesine dayanıyor. Kemik iliğindeki yetişkin hematopoetik kök hücrelerin kan hücrelerine dönüştüğünün keşfi, kan kanserinde dönem noktası oluyor. Günümüzde kemik iliğindeki kök hücrelerin kan haricinde kas, kemik ve damar hücrelerine dönüşebildiği görüldü. Ayrıca yetişkin tip kök hücrelerin, sadece kemik iliğinde değil; sinir, kas, karaciğer, göz ve deri gibi organ ve dokularda bulunduğu da artık biliniyor. Arayışlar sonucunda 1998’de insan embriyosundan kök hücre elde edildi. Bu bir çığırdı. Çünkü, embriyonik kök hücreler, yetişkin kök hücrelerdeki sınırlılığın aksine, insan vücudundaki tüm hücre türlerine dönüşebilme özelliğine sahipti. Emriyonik kök hücreler, yetişkin kök hücrelerden daha elverişli olmasına rağmen, kanser oluşma riski, doku uyumu problemi ve etik kaygılarla kliniklerde test amaçlı kullanılmaya başlanmadı. Son zamanlarda yapılan araştırmalarda yağ dokusunda da yetişkin tip kök hücreler olduğu belirlendi.

Kötü Niyetle Kullanılabilir mi?

Kök hücre araştırmaları kötü niyetle kullanılabilir mi? Moleküler Biyolog Necati Fındıklı bu soruyu şöyle cevaplıyor: “Bu ihtimali asla gözardı edemeyiz. Kök hücrelerin halen keşfedilmekte olan büyük potansiyeli iyi niyetli kullanılabileceği gibi kötü amaçlar için de kullanılabilir. Bu hücreler kötü ellerde adeta bir organ mafyasına dönüşebilir. Genetik değişikliklerin hastalıkları tedavi edici etkisinden bahsedildiği şu günlerde özellikle genetik hastalık taşıyıcısı bir kişiye uygulanacak gen tedavisi ile kök hücre nakli, kötü amaçlı kişi ve gruplarca insan genomunu değiştirmek amaçlı da kullanılabilir. Bu örnekleri çoğaltmak mümkün. Bununla birlikte çıkan sonuç bu yöntemlerin tıbbi katkısı ile birlikte ahlaki, etik ve dini yönden değerlendirilmesi ve bazı kontrol mekanizmalarının oluşturulması insanlığın geleceği adına önemli.”

Klonlama ve Kök Hücre

İnsan klonlama, diğer ifadesiyle kopyalama metoduyla da embriyonik kök hücre elde etmek mümkün. 2004’te Güney Koreli bilim adamları bu yöntemle insan embriyonik kök hücresi ürettiklerini dünyaya duyurdu. Yalnız, klonlama metodu dini ve etik açıdan uygun olmadığı için kabul görmüyor. Ayrıca, metot her açıdan külfetli. Buna rağmen, tedavi amaçlı klonlamaya bazı ülkeler izin veriyor. İngiltere İnsan Üreme ve Embriyoloji Dairesi, koyun kopyalayan İskoç bilim adamı Prof. Dr. Ian Wilmut ile Londra Psikiyatri Enstitüsü’nden motor-nöron uzmanı Christopher Shaw’a tedavi amaçlı olmak şartıyla kopyalama metoduyla insan embriyosu üretmelerine izin verdi. Daire, Ağustos 2004’te Newcastle Üniversitesi’nden bir ekibe şeker hastalığının tedavisi amacına yönelik aynı konuda izin vermişti. Söz konusu hastalıkların gelişim seyri hasta insanlardan alınan hücreler kullanılarak üretilen embriyolar izlenerek gözlemlenecek. Verilen izinde, embriyo belirli sayıda hücreye ulaşınca imha şartı var. Doc.Dr. S.Kahraman dan alıntı.